άκυρο.net :: the blog Το άκυρο ιστολόγιο του Διαδικτύου

Το Εθνικό μας Ασυνείδητο

Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο του γνωστού ψυχολόγου Γ. Πιντέρη, με τίτλο «το Εθνικό μας Ασυνείδητο». Περιγράφει ποια χαρακτηριστικά έχουμε ως Έλληνες, και μας συγκρίνει με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

Εθνικό ασυνείδητο είναι μια ασυνείδητη γνώση η οποία καθορίζει τον τρόπο που έχουμε μάθει να αντιλαμβανόμαστε και να αντιδρούμε στον κόσμο γύρω μας… Δεν θα επεκταθώ περισσότερο στο τι είναι, αλλά θα αναφέρω περιληπτικά τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται το ασυνείδητο των Ελλήνων!

1. Η ισχύς εν τη ενώσει
Οι Έλληνες από αρχαιοτάτων χρόνων ζούσαν σε σχετικά ένα δύσκολο περιβάλλον, αποτελούμενο από πολλά βουνά, λίγα καλλιεργήσιμα χωράφια κτλ. Έτσι, αναπτύξαμε έντονο το συναίσθημα της ομαδικότητας, για να καταφέρουμε να επιβιώσουμε! Η λέξη «μόνος» έχει αρνητική χροιά στην γλώσσα μας.

Βέβαια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου άρχισε ουσιαστικά η αστικοποίηση στην Ελλάδα, αρχίσαμε από την «αλληλεξάρτηση» να κινούμαστε στην «ανεξαρτησία». Αλλά ακόμη και σήμερα, οι Έλληνες βρισκόμαστε ανάμεσα στις δύο κοινωνικές αξίες, την ανεξαρτησία, που μας υπαγορεύει ο τεχνοκρατικός τρόπος ζωής και η αλληλεξάρτηση, που υπάρχει στο εθνικό μας ασυνείδητο.

2. Αύριο… Έχει ο Θεός
Όπως είπαμε, οι Έλληνες μεγάλωσαν σε ένα δύσκολο περιβάλλον, και ειδικότερα η έλλειψη τεχνολογίας έκανε την προστασία από την φύση αδύνατη! Έτσι ως Έλληνες, δεν είμαστε σε θέση να προγραμματίζουμε (υπάρχουν μάλιστα και στατιστικά στοιχεία που το αποδεικνύουν)! Νιώθουμε σίγουροι μόνο για το παρελθόν και το παρόν, για όσα πρόκειται να γίνουν … «έχει ο Θεός»!

3. Σε καλό μας… Γελάσαμε
Χρησιμοποιούμε την φράση «Θεέ μου σχώρα με, γέλασα» (σαν να ακούω την γιαγιά μου!). Αυτό είναι περίεργο, αν πάρουμε υπόψιν μας ότι ως Έλληνες το γέλιο και η χαρά μας χαρακτηρίζουν ως λαό! Σύμφωνα με τον Πίντερη, αυτή η προκατάληψη, ότι δηλαδή μετά από ένα καλό θα ακολουθήσει κάτι κακό, έχει τις ρίζες του στον Χριστιανισμό, και μάλιστα στο Προπατορικό Αμάρτημα! Σύμφωνα με αυτό, ο σκοπός στη ζωή του ανθρώπου είναι να λυτρώσει την ψυχή του μέσω του κόπου και του μόχθου, δηλαδή μέσω της εργασίας και της στέρησης!

4. Εξουσία
Αν συγκρίνουμε τον μέσο όρο ηλικίας των προσώπων εξουσίας αγροτικών, παραδοσιακών κοινωνιών με τους αντίστοιχους των τεχνοκρατικών, θα διαπιστώσουμε ότι οι πρώτοι είναι κατά πολύ μεγαλύτεροι από τους δεύτερους. Αυτό συμβαίνει γιατί η γνώση ενός λαού που δεν έχει ανεπτυγμένη τεχνογνωσία αποκτιέται από την εμπειρία! Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχουμε συνδέσει την εξουσία με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας!

5. Ο δικός μας
Αυτό είναι -ίσως- το πιο περίπλοκο χαρακτηριστικό μας! Ποιους θεωρούμε «δικούς» μας; Έχουμε διαφορετικά και μπερδεμένα κριτήρια για το ποιους θεωρούμε «δικούς» μας, για παράδειγμα έχουμε την οικογένεια μας, τους φίλους μας, την ομάδα μας, τους γείτονές μας, το πολιτικό μας κόμμα κτλ… Πολλές φορές αυτοί οι ρόλοι που έχουμε σε διαφορετικές ομάδες έρχονται σε σύγκρουση! Πχ αν ανήκεις στο προεδρείο ενός συλλόγου, και ο σύλλογος αντιμετωπίζει προβλήματα με τον κουμπάρο σου, ποιον θα υποστηρίξεις; Οι μεν σου λένε «πες τον κουμπάρο σου να κάνει μια υποχώρηση» και ο άλλος το αντίθετο!

Με τους «ξένους» τα πράγματα είναι διαφορετικά! Υπάρχουν οι «ξένοι» και οι «ξένοι μας», δηλαδή οι φιλοξενούμενοι μας, που στην Ελλάδα τουλάχιστον, είναι τιμώμενα πρόσωπα, και είμαστε καλοί οικοδεσπότες! Και αυτό βασίζεται στο ασυνείδητο μας, αφού σε μια δύσκολη στιγμή, όπου και να βρισκόμαστε, θα θέλουμε να μας περιποιηθούν όπως εμείς τους φιλοξενούμενους μας! Να τονισθεί ότι ο «ξένος» (όχι ο «ξένος μας»), έχει αρνητική έννοια στην γλώσσα μας, γιατί συνδέεται ασυνείδητα με τους εχθρούς.

6. Τη μάνα μου, ρε;
Θα δώσω με ένα παράδειγμα τι ακριβώς είναι αυτό το χαρακτηριστικό μας:

Σε μια παρέα, είναι μαζεμένοι πολλοί Έλληνες, και 2-3 Γερμανοί φιλοξενούμενοι! Στην συζήτηση πάνω, οι Έλληνες έχουν την συνήθεια να κατηγορούν την Ελλάδα, για την γραφειοκρατία, την ανοργανωσιά των νοσοκομείων, τους φόρους, τους πολιτικούς κτλ, και όλα αυτά στην πλάκα και το διασκεδάζουμε! Αν όμως πεταχτεί ο Γερμανός και πει «Πράγματι ρε παιδιά, κι εγώ το παρατήρησα ότι σαν οργάνωση έχει τα χάλια της η Ελλάδα», τότε θα πεταχτούμε όλοι μας να τον φάμε! Και θα αρχίσουμε την αντίστροφη κριτική, «τι θέλεις, να γίνουμε μηχανάκια σαν κι εσάς»!

Αυτό δείχνει ότι εμείς έχουμε το δικαίωμα να κατηγορούμε τους εαυτούς μας, αλλά οι ξένοι δεν δικαιούνται να μας κάνουν κριτική!

7. The Greek Filotimo
Το φιλότιμο αποτελεί έναν άγραφο κώδικα κανόνων κοινωνικής συμπεριφοράς που τον μαθαίνουμε όπως και τη μητρική μας γλώσσα, δηλαδή χωρίς να τον έχουμε διδαχθεί ποτέ! Σαν εσωτερικευμένη κωδικοποίηση, αποτελεί και βασικό στοιχείο της ηθικής μας. Αποτελεί αποκλειστικά ελληνική υπόθεση, και είναι δύσκολο σε έναν ξένο να εξηγήσεις περί τίνος πρόκειται!

8. Ο φίλος, τον φίλον… Ποιον φίλον;
Στο εθνικό μας ασυνείδητο, η λέξη «φίλος» κατέχει μια περίοπτη θέση (φιλότιμο = τιμώ τον φίλο)! Όπως ήδη τονίσαμε, ως Έλληνες για την επιβίωση μας χρειαζόταν αν είμαστε πολύ κοντά ο ένας τον άλλον, να συνεργαζόμαστε για να επιβιώσουμε! Έτσι ακόμη και τώρα έχουμε την τάση να δημιουργούμε δυνατές φιλίες! Και εδώ τα πράγματα είναι λίγο πιο περίπλοκα από ότι άλλους λαούς, αφού χωρίζουμε τους «φίλους» σε 3 κατηγορίες:

Σε φίλους (που έχουμε τώρα, που είναι κοντά μας κτλ), σε παιδικούς φίλους (που πλέον μπορεί να μην έχουμε κοινά ενδιαφέροντα ή να κάνουμε παρέα, αλλά πάντα τους σεβόμαστε και τους αγαπάμε γιατί μας δένουν οι αναμνήσεις από τα παλιά) και σε απλούς… γνωστούς!

9. Μια ζωή την έχουμε…
Ήδη μιλήσαμε για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο, δηλαδή ότι δίνουμε έμφαση στο παρελθόν και στο παρόν, μιας και το μέλλον είναι απρόβλεπτο! Επίσης, έχουμε και έλλειψη της ικανότητας να προγραμματίζουμε σωστά! Οπότε όταν έρθουμε στο κέφι, είμαστε πολύ πιο επιρρεπείς στο να το «ρίξουμε έξω», απ’ ότι οι λαοί των βιομηχανικών κοινωνιών (οι οποίοι ακόμα και το «γλέντι» τους το προγραμματίζουν)! Πόσες φορές δεν έχετε βρεθεί με έναν φίλο για εργασία, ή δουλειά, και τελικά να καταλήξετε να τα ξεχάσετε όλα και να… πιείτε κανά δυο ποτηράκια;;;

Όσο για την επόμενη μέρα; Εδώ είναι το μεγαλείο του εθνικού μας ασυνείδητου: Αν έχουμε περάσει πραγματικά καλά κι έχουμε νιώσει ότι γεμίσαμε τις μπαταρίες μας, λέμε και ένα «χαλάλι» και συνεχίζουμε το κουπί της επιβίωσης για να πληρώσουμε τα σπασμένα.

10. Τι θα πει ο κόσμος;
Στην μικρή κοινωνία της αλληλεξάρτησης όλοι είμαστε επώνυμοι! Οπότε ότι και να κάνουμε γίνεται αντιληπτό από τους άλλους! Γι’ αυτό πέρασε στον λαό μας η φράση «τι θα πει ο κόσμος»! Πολλές φορές νοιαζόμαστε για την γνώμη του κόσμου, και έτσι αντί να κάνουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε, επηρεαζόμαστε τόσο ώστε… καθοδηγούμαστε από τις γνώμες των άλλων! Στο εθνικό μας ασυνείδητο αυτό μας έχει γίνει έντονη ιδέα…

 

Το βιβλίο αν και γράφτηκε το 1998, είναι πάντα επίκαιρο, καθώς πρέπει να περάσουν πολλά χρόνια για να αλλάξουν τα χαρακτηριστικά στο ασυνείδητο ενός λαού! Για το θέμα ίσως θα μπορούσε να μας διαφωτίσει περισσότερο ο ψυχολόγος (;) της παρέας, jim (με το blog του Ψυχολογείν)!